Ανεξέλεγκτη η εξάπλωση του Έμπολα στο Κονγκό - Κραυγή αγωνίας από τους γιατρούς, δραματική αύξηση των θυμάτων

«Συνεχίζουμε να ζητάμε βοήθεια, αλλά ακόμη δεν έχουμε λάβει τίποτα». Με αυτά τα λόγια περιγράφει την τραγική κατάσταση που επικρατεί ο Moise Bulabantu, από μια υποτυπώδη κλινική στα περίχωρα της Μπούνια, στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Ο 38χρονος κοινοτικός νοσηλευτής είναι ο μοναδικός εργαζόμενος δημόσιας υγείας στην περιοχή του, η οποία αριθμεί περισσότερους από 40.000 κατοίκους και βρίσκεται στο επίκεντρο της επιδημίας του Έμπολα. Καθημερινά αντιμετωπίζει ασθενείς με υψηλό πυρετό και έντονους εμετούς, όμως η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη αποστείλει τον απαραίτητο προστατευτικό εξοπλισμό.
«Ζητάμε τα απολύτως βασικά», λέει ο εξαντλημένος Bulabantu, ο οποίος διαθέτει μόνο γάντια για την προστασία του. «Δεν έχουμε τίποτα άλλο».
Η ιστορία του δεν αποτελεί εξαίρεση. Αντίστοιχες εικόνες καταγράφονται σε ολόκληρη την επαρχία Ιτούρι, την περιοχή που έχει πληγεί περισσότερο από τη νέα έξαρση του ιού.
Όταν η κυβέρνηση του Κονγκό ανακοίνωσε επίσημα την επιδημία στις 15 Μαΐου, ο ιός είχε ήδη εξαπλωθεί για τουλάχιστον έξι εβδομάδες. Μόλις δύο ημέρες αργότερα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την κατάσταση ως έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας.
Ωστόσο, οι υγειονομικές αρχές εξακολουθούν να δυσκολεύονται να θέσουν την επιδημία υπό έλεγχο.
Μέχρι τις 11 Ιουλίου, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό είχε καταγράψει 1.830 επιβεβαιωμένα κρούσματα, εκ των οποίων περισσότερο από το 90% στην Ιτούρι, ενώ οι θάνατοι ανέρχονταν σε 648. Στις 9 Ιουλίου, η κυβέρνηση παραδέχθηκε ότι ο ιός είχε ήδη περάσει σε δύο ακόμη επαρχίες.
Οι φόβοι πλέον επικεντρώνονται και στο ενδεχόμενο εξάπλωσης προς το γειτονικό Νότιο Σουδάν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), εάν η αντιμετώπιση δεν βελτιωθεί δραστικά, η τρέχουσα επιδημία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κρίση αντίστοιχη με εκείνη της Δυτικής Αφρικής πριν από περίπου μία δεκαετία, η οποία κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 11.000 ανθρώπους.
Άγνωστο το πραγματικό μέγεθος της κρίσης
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η αδυναμία ακριβούς καταγραφής της πραγματικής έκτασης της επιδημίας.
Ο Peter Piot, καθηγητής Παγκόσμιας Υγείας στη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου και ένας από τους επιστήμονες που ανακάλυψαν τον ιό Έμπολα το 1976, υποστηρίζει ότι ο αριθμός των επίσημων κρουσμάτων πιθανότατα υποεκτιμά την πραγματικότητα.
Όπως αναφέρει, μόλις το 30% των νέων κρουσμάτων συνδέεται με ήδη γνωστές επαφές ασθενών. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι πιθανόν μολύνονται, μεταδίδουν τον ιό και καταλήγουν χωρίς να εντοπιστούν από τις υγειονομικές αρχές.
Η έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων καθιστά επίσης δύσκολο να υπολογιστεί το πραγματικό ποσοστό θνησιμότητας. Ο Piot εκτιμά ότι η σημερινή επιδημία εξελίσσεται ταχύτερα από κάθε προηγούμενη στο Κονγκό, καθώς πρόκειται για τη 17η καταγεγραμμένη έξαρση του ιού στη χώρα.

Έλλειψη εμβολίου και τεράστιες δυσκολίες αντιμετώπισης

Το συγκεκριμένο ξέσπασμα προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo του Έμπολα, για το οποίο δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο. Ως αποτέλεσμα, η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη διάγνωση, την ανίχνευση επαφών και την απομόνωση των ασθενών.
Ωστόσο, στην Ιτούρι τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται σε εξαιρετικά περιορισμένο βαθμό.
Η περιοχή χαρακτηρίζεται από πυκνά δάση, δύσκολη πρόσβαση και ανεπαρκείς υποδομές μεταφορών. Παράλληλα, δεκάδες ένοπλες ομάδες απειλούν τον πληθυσμό, ενώ περίπου 900.000 άνθρωποι ζουν σε καταυλισμούς εκτοπισμένων μετά τις συγκρούσεις στην επαρχία.
Πολλοί άλλοι μετακινούνται συνεχώς αναζητώντας εργασία σε ανεπίσημα χρυσωρυχεία, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό τους και την εφαρμογή μέτρων απομόνωσης.

Οι υγειονομικοί στην πρώτη γραμμή χωρίς προστασία

Στη Μπούνια, την πρωτεύουσα της επαρχίας, η κατάσταση είναι ελαφρώς καλύτερη λόγω ύπαρξης νοσοκομείων, δρόμων και αεροδρομίου. Ωστόσο, σύμφωνα με την Trish Newport, επικεφαλής του γραφείου έκτακτης ανάγκης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, ακόμη και εκεί η ανταπόκριση παραμένει ανεπαρκής.
Ο προστατευτικός εξοπλισμός παραμένει περιορισμένος, ενώ όσο απομακρύνεται κανείς από την πόλη η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη, καθώς η κρατική παρουσία είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
Χωρίς τον κατάλληλο εξοπλισμό, τα ίδια τα νοσοκομεία και οι κλινικές μπορούν να μετατραπούν σε εστίες μετάδοσης. Πολλές μονάδες υγείας αναγκάστηκαν να κλείσουν για απολύμανση, ενώ ορισμένες δεν επαναλειτούργησαν ποτέ.
Την ίδια στιγμή, οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο. Σε ολόκληρη την ανατολική περιοχή του Κονγκό, δεκάδες υγειονομικοί έχουν μολυνθεί και 25 έχουν χάσει τη ζωή τους, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
«Φοβόμαστε πολύ», δηλώνει ο Bulabantu, ο οποίος παραμένει απροστάτευτος απέναντι στον ιό. Επιπλέον, ο μισθός του, περίπου 80 δολάρια τον μήνα, έχει καθυστερήσει για μήνες και επιβιώνει χάρη σε ένα επίδομα 70 δολαρίων που σχετίζεται με την επιδημία.

Υπάρχουν χρήματα, αλλά δεν φτάνουν στους ανθρώπους

Παρά την τραγική εικόνα, θεωρητικά υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ και τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, οι διεθνείς δωρητές έχουν δεσμεύσει περισσότερα από 1,2 δισ. δολάρια, ποσό σχεδόν διπλάσιο από τα 518 εκατ. δολάρια που εκτιμάται ότι απαιτούνται.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής έχουν εκταμιευθεί μόλις 115 εκατ. δολάρια.
Την προηγούμενη εβδομάδα, εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας στη Μπούνια και στις γύρω περιοχές προχώρησαν σε απεργιακές κινητοποιήσεις, ζητώντας καταβολή μισθών και καλύτερες συνθήκες εργασίας.

Ο κίνδυνος εξάπλωσης σε νέες περιοχές

Παράλληλα, ο ιός έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια της Ιτούρι.
Στα τέλη Ιουνίου, μία έγκυος γυναίκα που πέθανε στην περιοχή μεταφέρθηκε στο Κισανγκάνι, μια πόλη 1,5 εκατομμυρίου κατοίκων και πρωτεύουσα της γειτονικής επαρχίας Τσόπο. Μετά την παραδοσιακή ταφή της, επιβεβαιώθηκε ότι είχε χάσει τη ζωή της από Έμπολα.
«Είναι θέμα ημερών πριν ξεκινήσει η τοπική μετάδοση», προειδοποιεί αξιωματούχος ανθρωπιστικής οργάνωσης, επισημαίνοντας ότι τα νεκρά σώματα αποτελούν ιδιαίτερα ισχυρή πηγή μετάδοσης.
Ανησυχίες υπάρχουν και για πιθανή μεταφορά του ιού προς το Νότιο Σουδάν, μια χώρα με ακόμη πιο αδύναμο σύστημα υγείας και έντονη πολιτική αστάθεια.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet Infectious Diseases, πριν από την εξάπλωση της νόσου στην Τσόπο, εκτιμούσε ότι υπήρχε πιθανότητα 70% να εμφανιστεί κρούσμα Έμπολα στο Νότιο Σουδάν μέσα στους επόμενους τρεις μήνες.
Ο Moise Bulabantu περιγράφει με λίγες λέξεις την απόγνωση όσων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή:
«Οι άνθρωποι που έρχονται στην κλινική φοβούνται τον θάνατο. Δεν υπάρχει πραγματικός τρόπος να προστατευτούμε. Ούτε εμείς, ούτε οι ασθενείς».
Με τα σημερινά δεδομένα, ο φόβος αυτός δεν είναι υπερβολικός αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα.

www.bankingnews.gr